การสะกดจิตคืออะไร

การสะกดจิต (Hypnosis) ไม่ได้หมายถึงการทำให้หลับ หรือการทำให้อยู่ในภวังค์ ไม่รู้เนื้อไม่รู้ตัว แต่การโน้มน้าวให้ใจอยู่ในภวังค์ก็เป็นส่วนหนึ่งหรือเทคนิคหนึ่งของการสะกดจิตด้วย

การสะกดจิต คือการโน้มน้าวจิตใจ การสั่งจิตหรือโปรแกรมความคิด ความเชื่อ และความรู้สึก เป็นการฝึกสอนหรือ “โค้ช” จิต ซึ่งนำไปสู่การกระทำหรือผลลัพธ์อย่างที่ต้องการ การสะกดจิตคือการใช้ความคิดอย่างมีศักยภาพ และยังหมายถึงการนำศักยภาพของจิตมาใช้ให้เกิดประโยชน์

การสะกดจิตมีไว้เพื่ออะไร

เราคงพอได้ทราบจากตัวอย่างข้างต้นแล้วว่า การสะกดจิตนั้นส่วนหนึ่งเพื่อความบันเทิง เพื่อการโฆษณา เพื่อขายของขายสินค้า เพื่อปลูกฝังค่านิยมความเชื่อ และยังเป็นการนำพลังของใจและความคิดสร้างชีวิตของเรา

ไม่ว่าเราสนใจการสะกดจิตเพื่อพัฒนาชีวิตหรือไม่ แต่การสะกดจิตนั้นอยู่รอบตัวเราและเกิดขึ้นภายในจิตใจเราทุกเมื่อเชื่อวัน หากเรามีความรู้และฝึกสังเกต เราย่อมไม่ตกเป็นเครื่องมือหรือเหยื่อของการสะกดจิตที่มุ่งหาประโยชน์ต่อเรา

ขณะเดียวกัน เราก็มีภูมิคุ้มกันและสามารถปลดพันธนาการจากการสะกดจิตที่ฉุดรั้งเราอยู่ภายในจิตใจได้

การสะกดจิต ในปัจจุบันได้พัฒนาองค์ความรู้ทั้งศาสตร์ที่ได้รับความเชื่อถือในวงกว้าง ตั้งแต่โรงพยาบาลจนถึง มหาวิทยาลัย และทั้งศิลป์ประยุกต์พลิกแพลงเทคนิควิธีต่างๆ เช่น การสะกดจิตลดน้ำหนัก การสะกดจิตเพื่อช่วยการเรียนภาษา การสะกดจิตย้อนอดีตชาติ การสะกดจิตผ่านศิลปะ เป็นต้น

วิทยาการนี้นำมาใช้บำบัดเยียวยาอาการเจ็บป่วยทางร่างกายและทางจิตใจ ควบคู่กับการรักษาด้วยยาและการให้คำปรึกษาทางจิตวิทยา

หลายส่วนนำมาใช้เพื่อพัฒนาภาวะผู้นำและพลังเพื่อความสำเร็จ อย่างการอบรมแนว “เอ็นแอลพี” หรือการโปรแกรมสมองด้วยภาษากาย ภาษาใจ และภาษาคำพูด มีผู้บริหารรุ่นใหญ่ทั้งในประเทศไทยและต่างแดนที่เข้าอบรมและนำมาใช้จริง จนถึงนักธุรกิจรุ่นเล็กเจ้าของกิจการส่วนตัว

ส่วนหนึ่งยังนำมาใช้ในการจัดอบรมทั่วไป การอบรมพัฒนาภาวะผู้นำ การรู้จักตนเอง การคลี่คลายปมปัญหา การอบรมเชิงจิตตปัญญา บ้างเอ่ยถึงความรู้การสะกดจิตโดยตรง บ้างประยุกต์เทคนิคนำมาใช้อย่างแนบเนียน

การสะกดจิตนอกจากเพื่อโปรแกรมจิตใจแล้ว ยังสามารถคลี่คลายหรือเปิดเผยสิ่งที่ซ้อนเร้นในจิตใจได้ อาทิ ความกลัว อารมณ์ที่กดทับ ปมภายใน ความสามารถในการรู้และเข้าใจอย่างกระจ่างแจ้ง เป็นต้น เพื่อใช้ในการบำบัดทางจิต และการใช้ปัญญาเพื่อแก้ไขปัญหาหรือการเข้าใจตนเอง

ไม่ใช่เพียงการอบรมและการทำงานเท่านั้น ในชีวิตประจำวันเรายังสามารถนำเทคนิคที่จะแนะนำประกอบในหนังสือเล่มนี้ เพื่อพัฒนา เพื่อสร้างพลัง เพื่อจูงใจตนเองไปสู่ความสำเร็จหรือสิ่งที่ต้องการได้ โดยไม่จำเป็นต้องเข้าร่วมการอบรมที่มีราคาสูง เพราะความลับสร้างความสำเร็จนี้อยู่ในกายในใจเรานี้เอง

การสะกดจิต คือไสยศาสตร์หรือไม่

เราคงเห็นผ่านตามาแล้วบ้างในภาพยนตร์หรือการแสดงกล จนทำให้เราหลายคนเข้าใจผิดว่า การสะกดจิตเป็นพลังที่ลี้ลับ เข้าใจหาเหตุผลไม่ได้ หรือทำสิ่งที่เกินจริงหรือผิดธรรมชาติ

การสะกดจิตนั้นที่จริงคือกลไกทางจิตใจ และสมอง มีลำดับเหตุผลและงานศึกษาที่น่าเชื่อถือ บุคคลที่ทำงานและศึกษาด้านการสะกดจิต และองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้อง เป็นผู้มีการศึกษาระดับสูงทั้งสิ้น เป็นอาจารย์ และบ้างบางท่านเป็นนายแพทย์

การสะกดจิตจึงเป็นวิทยาศาสตร์ เป็นจิตวิทยา และเป็นศิลปะ เพราะใช้ความรู้ด้านจิตใจ กระบวนการให้ความหมายของสมอง ผสมผสานกับเทคนิคด้านศิลปะ จินตนาการ การใช้ภาษา และท่าทางการเคลื่อนไหว เป็นวิทยาการที่เชื่อมโยงองค์ความรู้อย่างน้อยสามส่วนเข้าด้วยกัน

ไสยศาสตร์ คืออะไร หลายคนใช้คำนี้อย่างไม่เข้าใจ ไสยะ คือมืด หรือมืดบอด ฉะนั้นความรู้ใดใดที่ทำให้คนโง่เขลา ทำให้คนไม่เข้าใจชีวิต ทำให้คนหลงผิด ทำให้คนเลวทราม สิ่งนั้นจึงเป็นไสยศาสตร์  

หากความรู้ด้านการสะกดจิตเป็นไปเพื่อล่อลวงผู้อื่น หรือเพื่อเบียดเบียนผู้อื่น วิชาการสะกดจิตนั้นก็เป็นไสยศาสตร์

ดังนั้น การโฆษณา วิทยาศาสตร์ วิทยาการต่างๆ ก็เป็นไสยศาสตร์ได้เช่นกัน หากทำให้คนมืดบอด หลงผิด หรือใจเลวทรามเบียดเบียนผู้อื่นและสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ

เหตุใดจึงเรียกว่า การสะกดจิต

คำว่า “สะกดจิต” ถูกเรียกเป็นครั้งแรกด้วยท่านที่หมายมั่นตั้งใจแปลจากภาษาอังกฤษ ซึ่งมีรากของภาษามาจากการทำให้หลับ แต่ท่านผู้เจตนาดีไม่ได้ศึกษาความรู้นี้โดยตรงจึงเข้าใจคลาดเคลื่อนเป็นว่า วิชานี้เป็นการทำให้คนต้องมนต์สะกด หรือถูกสะกดให้แน่นิ่ง

คำที่อาจตรงความหมายมากกว่า อาทิ การโปรแกรมจิต การสั่งจิต การโน้มน้าวจิตใจ และคำอื่นๆ ซึ่งผมจะใช้คำว่า สะกดจิตเป็นหลักเพื่อเปลี่ยนวิธีคิดและมุมมองของเราต่อคำๆนี้ ประกอบกับคำอื่นที่อธิบายความหมายได้ดีกว่า และเหตุผลหนึ่งเพราะ คำว่า “สะกดจิต” เป็นที่แพร่หลายและรู้จักมากกว่าคำอื่น

เราถูกสะกดหรือเราสะกดใคร

แม้สิ่งเร้าภายนอก อย่างเช่นโทรทัศน์จะโน้มน้าวจิตใจเรา ราวกับเป็นนักสะกดจิตประจำบ้าน แต่แท้ที่จริงแล้ว นักสะกดจิตที่ทรงพลังและส่งอิทธิพลต่อตัวเรามากที่สุดมิใช่ใครอื่น

แต่เป็นตัวเราเอง

คำพูดคำสั่งจิตจากนักบำบัดด้วยการสะกดจิตก็ดี หรือการส่งสารเพื่อโน้มน้าวใจจากผู้อื่นก็ดี ทั้งหมดนี้เรียกว่าเป็นการจูงจิต หรือการแนะนำ เท่านั้น จิตใจเราเองต่างหากที่สะกดจิตใจตนเอง ตามคำชักจูงหรือคำโน้มน้าวเหล่านั้น

โดยทั่วไปแล้วเรามักไม่รู้ตัวว่าเราสะกดจิต โน้มน้าวความคิดตนเอง และโปรแกรมความเชื่อต่างๆ ด้วยตัวเองอยู่ตลอดเวลา

สิ่งนี้พระพุทธเจ้าท่านศาสดาแห่งพุทธศาสนาได้ชี้แจงไว้แล้วกว่าสองพันห้าร้อยปี จิตใจเราปรุงแต่งสิ่งต่างๆ ขึ้นมามากมาย และสิ่งเหล่านั้นก็เกิดเป็นตัวเรา และเกิดเป็นการยึดมั่นถือมั่นต่างๆ

สิ่งเร้าภายนอก เป็นเพียงปัจจัยกระตุ้นเร้าเท่านั้น

เราคือผู้สั่งจิตตนเอง ให้ดีขึ้นหรือตกต่ำลงก็ได้ และเราทำเช่นนั้นเสมอ

เราลองนึกดู นึกถึงช่วงยามที่ย่ำแย่ของชีวิต เราคิดอย่างไรต่อตัวเอง เราทำต่อตัวเองให้แย่ลงหรือเศร้าอย่างไร ความคิดในหัวและอารมณ์ที่เราสร้างขึ้นต่อเนื่องทำให้ช่วงเวลานั้นย่ำแย่หรือทุกข์ทน มิใช่สิ่งภายนอกที่เกิดขึ้น “เช่นนั้นเอง” ตามธรรมชาติ

ด้วยเราไม่รู้ตัวว่า ภาพในโฆษณากระตุ้นความรู้สึกเรา ให้เราหันกลับมาดูผิวพรรณตนเอง และประเมินเปรียบเทียบกับนางแบบที่แต่งภาพแล้วผ่านคอมพิวเตอร์ว่า ตัวเองนั้นหม่นหมองและไม่สวย เกิดเป็นความรู้สึกน้อยเนื้อต่ำใจ อิจฉา ด้อยค่า หรือขาดความมั่นใจ จิตใจปรุงแต่งหรือสะกดจิตตัวเองต่อว่า เราเป็นคนแบบใด และควรทำสิ่งใด ลงเอยด้วยการซื้อเครื่องสำอางที่ปนเปื้อนสารพิษก่อภัยต่อร่างกาย

นักสะกดจิตแนะนำให้เราผ่อนคลาย เราผ่อนคลายร่างกาย นั่งในท่าที่สบาย เปลือกตาหย่อน ผิวหนังผ่อนลง กล้ามเนื้อคลายความตึงความอ่อนล้า พักผ่อน จิตใจเราทำตาม สั่งร่างกายผ่อนคลายตาม ยิ่งนักสะกดจิตอาชีพ ให้เรานึกจินตนาการถึงก้อนเมฆสีขาว ล่องลอยเอื่อยช้า แผ่วเบา ผ่อนคลาย หลับตาลง ร่างกายเบาและลอยช้าช้าดั่งปุยเมฆขาว เบาสบาย ผ่อนคลาย ใจเรานึกภาพตาม เรายิ่งเบาและผ่อนคลาย ใจเรารับคำแนะนำและสะกดจิตตนเองอย่างได้ผล

นักสะกดจิตเก่งปานใด หรือโฆษณาแน่เพียงไหน หากจิตใจเราปิดกั้น หรือหากเรากำหนดจิตตามรู้เท่าทันไม่ปรุงแต่งต่อ การสะกดจิตหรือการโฆษณาใดใดก็ไม่เป็นผลสำเร็จ

อย่างนี้เรียกว่าตบมือข้างเดียวไม่ดังนั่นเอง

พลังวิเศษในตัว

เราเกิดมาพร้อมพร พร้อมคุณค่าที่ไม่ต้องอ้างอิงถึงสิ่งอื่นใด เราเกิดมาพร้อมศักยภาพที่ไม่มีขีดจำกัด มีเพียงความคิดที่เราถูกโน้มน้าวและสะกดจิตตัวเองมาว่า เราเป็นได้เท่านี้เท่านั้น สิ่งนี้ทำได้ สิ่งนั้นทำไม่ได้

เราลองเรียนรู้จากประวัติศาสตร์ของมวลมนุษย์ที่ผ่านมา สิ่งต่างๆ ที่ในอดีตคนเราเชื่อว่าไม่อาจเป็นไปได้ หรือไม่อาจเป็นจริง ได้ก่อเกิดเป็นความจริงและผลสำเร็จมามากมายนัก แต่ก่อนใครเล่าจะเชื่อว่าเราบินได้ เราสามารถไปยังดินแดนไกลในห้วงอวกาศ ก่อนเก่าใครจะคิดว่ามนุษย์จะสามารถผลิตสร้างเครื่องจักรที่เร่งอนุภาคใกล้ความเร็วแสง ก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง ใครเล่าจะเชื่อบ้างว่าประเทศญี่ปุ่นจะเป็นประเทศที่ก้าวหน้าหลายด้านเช่นทุกวันนี้

สิ่งที่เราไม่คาดคิดจะทำได้หรือเป็นไปได้ อาจทำได้และเป็นจริง ถ้าเรากล้าก้าวออกมาจากมุมมองความคิดเดิม

การสะกดจิตตัวเองของเราเป็นผลมาจากกรอบความคิดและมุมมองที่เราตอกย้ำต่อตัวเองและต่อผู้อื่นซ้ำแล้วซ้ำเล่า

เมื่อเราเรียนรู้ความลับที่ไม่ลับของการสะกดจิตแล้ว เราย่อมพ้นออกมาจากกรอบความคิดที่เราสร้างขึ้น พ้นจากมุมมองเดิมที่เราเคยยึดถือ เมื่อนั้นเราอาจเห็นความจริงที่แปลกเปลี่ยน เห็นความเป็นไปได้ในความเป็นไปไม่ได้ เห็นความจริงที่คนอื่นเฝ้าปฏิเสธ

เมื่อนั้นเราจึงทำสิ่งที่เหลือเชื่อได้ ทำในสิ่งที่ไม่อาจเป็นไปได้ ได้สำเร็จ

คนอื่นที่ไม่เข้าใจจะมองว่าสิ่งที่เราเชื่อ สิ่งที่เราคิด งมงาย และเพ้อฝัน เขาจะปฏิเสธเพราะความคิดสะกดจิตใจเขาไว้ในมุมมองที่แคบเกินกว่าจะเปิดรับ สิ่งที่เราทำและผลลัพธ์จะพิสูจน์ตัวเราเอง

ยังมีศักยภาพหรือเราจะเรียกว่าพลังวิเศษอักมากมายนักที่ซ่อนเร้นอยู่ เราเรียกพวกเขาว่า วิเศษ เพราะเราอาจไม่เคยคิดมาก่อนว่าสิ่งนั้นมีคุณค่า หรือกระทั่งเราทำได้หรือมีอยู่ในตัวเราด้วย จนกว่าเราจะเปิดกล่องใบน้อยของเราออกมา หยิบของวิเศษหรือใช้พลังวิเศษเหล่านั้น บันดาลชีวิตเราไปในทางที่พึงปรารถนา

นักสะกดจิตไม่ใช่ผู้วิเศษ ไม่ใช่ผู้ยิ่งใหญ่ แต่เป็นผู้ที่น้อมนำศักยภาพอันผู้คนมากมายทอดทิ้งไปเพราะพะวงกับสิ่งเร้ารอบตัวและความพิเศษที่แสนไกลห่าง นักสะกดจิต คือผู้ที่สามารถนำศักยภาพของจิตใจที่อยู่ในตัวเขามาใช้ให้เกิดคุณต่อตนเองและผู้อื่น ทั้งในด้านการบำบัดเยียวยา และการพัฒนาชีวิต